CGI Nedir?

CGI kelimesi, Common Gatevay Interface kelimelerinin başharflerinden oluşan bir kısaltmadır. Türkcesi de "ortak geçit arayüzü" anlamına gelir. CGI ile ziyaretci tarafından server'a bir iş yaptırılır. Bu iş ziyaretcinin veritabanı olarak kullanılan dosyalara belli konularda kayıt yapabilmesi şeklinde olabileceği gibi ziyaretci sayısının sayılması, cookie ile yapılan işlemler, web üzerinden mail gönderilmesi şeklinde geniş bir yelpazede devam eder. CGI programlarında c++, visual basic scripting gibi diller kullanılabilse de genel olarak CGI programlarında perl dili kullanılır. Bunun sebebi geniş hosting desteği ve perl dilinin köklü ve geniş bir dil oluşudur. Bunun içindşr ki, anlatimda perl programlama dilini temel alınmıştır.. CGI programlarının işleyişi hakkında örnek verecek olursak web sitemizi ziyaret eden kişilerin görüşlerini bildirebileceği bir ziyaretci defteri yaptığımızı düşünelim. Web sitemize gelen ziyaretci ziyaretci defterine girer, görüşlerini bir form vasıtasıyla doldurur ve Submit (Gönder) basarak formun "action" kodlarıyla belirlenen ve form vasıtasıyla bilgilerin gönderileceği adres olan CGI ya da PL dosyasına bilgiler "bilgi yumağı" halinde gönderilir. bilgileri alan CGI dosyası bu bilgileri kendisine verilen komutlar doğrultusunda açar, değişkenlere atar, dosyaya kaydeder ve isteğe bağlı olarak mail vasıtasıyla defter sahibinin mail adresine gönderir. Sonuç olarak da ziyaretciye bir teşekkür içeren html dosyası gösterir. Örneğimizde ziyaretci CGI dosyasına bilgileri gönderdi ve CGI dosyası da server'a bir "iş" yaptırdı (dosya açtırdı, dosyaya kaydetti, dosyayı kapattı, mail gönderdi ve teşekkür mesajı içeren html dosyası yazdırdı) CGI ile neler yapabiliriz?
CGI dosyaları az önce de belirttiğim gibi server'a bir takım komutlar verip "iş" yaptıran progr*****lardır. CGI dosyalarıyla web sitenizin ziyaretcilerle etkileşimini sağlayabilirsiniz. Onların görüşlerini ve önerilerini öğrenebilirsiniz. Bir takım bilgiler alıp dosyalara kaydettirebilir, daha sonra bu dosyaları inceleyip ziyaretcilerinizin görüşlerini öğrenebilirsiniz. Anket programlarıyla insanların istediğiniz konu hakkında düşüncelerini ve oranları öğrenebilirsiniz. Ziyaretci defteri hazırlayıp ziyaretcilerinizin görüşlerini alabilirsiniz. Forum programlarıyla insanların bilgilerini paylaşabilecekleri ortamlar hazırlayabilirsiniz. Mail formlarla ziyaretcileriniz web üzerinden size e-mail gönderebilmelerini sağlayabilirsiniz. Bunun dışında Toplist, mesaj tahtası vs. gibi programlarla hem web sitenize içerik katarsınız, hem de ziyaretci sayınızı arttırabilirsiniz.

Perl ile sadece internette değil kendi bilgisayarınızda çalışan, bi takım işlerinizde pratiklik kazandıracak programlar da yapabilirsiniz.

Perl öğrenmek zor ve zahmetlidir ama sonucunda bir "programlama dili" öğrenmiş olursunuz ve ilerde başka bir programlama diline geçtiğinizde özellikle döngüler ve değişkenler konusunda çok rahat edersiniz.

{Perl öğrenmek için ortalama html bilgisine (genel kodlar, özellikle form ve input etiketleri) sahip olmanız gerekiyor.} Perl ve Kişisel Web Server Kurulumu:

Giriş yazısında da belirtildigi gibi Perl programları sunucu (host) tarafında çalışan (server side) programlardır. Bu programların çalışabilmesi için bilgisayarda bir takım programların (server, perl) kurulu olması gerekir. Aksi taktirde sadece kaynak kodlarını görebilirsiniz programların işlem sonucu ekrana nasıl bir sayfa verdiğini (output) göremezsiniz. Bu anlatımda bilgisayarımızda *.cgi ve *.pl dosyalarını çalıştırabilmek için Kişisel Web Server ve Active Perl kurulumunu anlatilacaktir.

Windows için Active Perl

Windows işletim sistemi altında Perl programlarını (*.cgi ve *.pl dosyalarını) çalıştırabilmek için öncelikle Windows için Active Perl'ün son versiyonunu çekip bilgisayarınıza kurmanız gerekiyor. Bu programı ActiveState.com adresinden edinebilirsiniz. Olası kurulum problemine karşı -bulabilirseniz- instmsi.exe dosyasına ihtiyacınız olabilir onu da indirin. Eğer oradan bulamazsanız Microsoft'un web sitesinde "instmsi" şeklinde arama yaparak edinebilirsiniz.

Windows 98 için Xitami server kurulumu :

Xitami pratik, kişisel kullanım için ideal, fazla ayar gerektirmeyen ve Windows altında *.cgi ve *.pl dosyalarını kolaylıkla ve hızlı bir şekilde çalıştırabilen bir server programıdır. Kurması, kaldırması ve kullanması çok kolaydır. Öncelikle Xitami'nin web sitesinden Xitami server programının son versiyonunu indirmelisiniz.

Xitami server programı kurulduktan sonra server'ınızın ana dizini (başka bir dizine kurmadıysanız) C:\Xitami\webpages olacaktır. Url adresi olarak http://127.0.0.1 , http://localhost , http://makinanızın_ismi adreslerinden birini kullanabilirsiniz. Bilgisayarınızın adını Başlat/Denetim Masası/Ağ/Tanımlama yoluyla öğrenebilirsiniz. Dosyada gerekli ayarlamaları yaptıktan sonra cgi programlarını çalıştıracağınız dizin adresi http://localhost/altisim/cgi-bin olacaktır. Windows 98 için Personal Web Server Kurulumu :

PWS programını Windows 98 CE kurulum cd'sinde add-ons klasörü içerisinde pws klasöründe bulabilirsiniz. PWS'yi kurduktan sonra sistem kayıtlarında (registry) bi takım ayarlar yapmanız gerekiyor. Yapmanız gereken ayarlar şunlar;

Başlat/Çalıştır yoluyla çıkan prompt'a "regedit" yazarak sistem kayıt düzenleyicisini açın,
Her ihtimale karşı sistem kayıtlarının yedeğini alın (Kayıt/Kayıt dosyası ver),

HKEY_LOCAL_MACHINE/SYSTEM/CurrentControlSet/W3SVC/Parameter/ScriptMap anahtarına yandaki artıları tıklaya tıklaya geçin,

Düzen menüsünü tıklayın, açılacak listede Yeni, açılacak alt-listede Dize Değeri maddesini seçin. Sağda, "Varsayılan..." satırının altında "Yeni Değer #1" adlı bir satır oluşacak ve bu kelimeler seçilecektir. Klavyede ".pl" yazın (Nokta işareti, p ve l harfleri). Sonra kKlavyede iki kere Enter’a basın; açılacak Dize Düzenle kutusunda "Değer verisi" hanesine kendi sisteminize uygun olan Perl’ün sabit diskteki yol bilgisini (Path) ile birlikte "%s %s" yazın. Örneğin:

c:\Perl\bin\perl.exe %s %s
Ayarların geçerli olabilmesi için bilgisayarınızı yeniden başlatın.
PWS problemsiz kurulduğunda bilgisayarınızın ana dizini C:\inetpub\wwwroot olacaktır. Url olarak http://127.0.0.1 , http://localhost , http://makina_adı adreslerinden birini kullanabilirsiniz.

Bilgisayarınızın *.cgi ve *.pl dosyalarını çalıştırıp çalıştırmadığını denemek için aşağıdaki kodları cgi destekleyen dizininize merhaba.cgi ve merhaba.pl olarak kaydedip browser'ınızın adres satırına dosyanın bulunduğu dizinin url sini yazarak deneyin. Eğer ekrana "merhaba dünya" yazısı geliyorsa bilgisayarınız artık *.cgi ve *.pl dosyalarını tanıyor demektir.

__________________________________________________ _____
#!/usr/bin/perl

# merhaba.cgi - merhaba.pl

print "Content-type:text/html\n\n";

print "Merhaba Dünya!";
__________________________________________________ _____

Dosyaları cgi ya da pl uzantılı kaydedebilmek için Bilgisayarım simgesine çift tıklayın, üstten Görünüm'ü tıklayın, Klasör seçenekleri'ni tıklayın ve sekmelerden Görünüm'ü seçin. Burada "Bilinen dosya türleri için dosya uzantılarını gizle" seçeneğinin yanındaki işareti kaldırın ve tamam'ı seçin. Daha sonra kaydettiğiniz dosyayı seçip sağ tıklayın, yeniden adlandır'ı tıklayın ve dosya adına "merhaba.cgi" yazın.
NOT : Bu dosya, Xitami'de birçok alt site(Webpages içerisinde ayrı klasörler şeklinde) kullanılacağı ve bunların da kendi cgi-bin klasörlerine sahibolacağı düşünülerek hazırlanmıştır.

SAHİLDİ KAÇABİLGİĞİMİZ.
SONSUZ
GENZİMİZE KOKUSUYDU.

NE ÖNEMLİYDİ UNUTTUM...
ÖYLE GÜZELDİ,
DİKTİM GÖZLERİMİ.