Ölümcül bir hastalığa yol açan geni içeren yapay bir kromozomu bir kök hücreye yerleştirip, bunu bedene aktarın. Japonya Tottori Üniversitesi’nden Mitsuo Oshimura’ya göre, gen terapisinin geleceği bundan ibaret.

Oshimura ekibi bu işlemin fare kök hücrelerindeki bir bozukluğu gidermede etkili olduğunu ortaya koydu. Tulan Üniversitesi’nde benzer bir çalışmayı sürdüren ekibin başkanı Bruce Bunnell bunun gen terapisinde atılan önemli bir adım olduğuna dikkat çekiyor. Kök hücreler bedene aktarıldığında bölünüp yeni dokuların oluşmasına olanak tanıdıklarından gen terapisinde ümit vaat eden önemli bir araç niteliği taşıyor.

Kök hücrelerin bu özelliği genetik hastalıklar nedeniyle zarar gören organların onarımında etkili olabilecekleri, aynı zamanda da düzeltici genler için aracı işlevini görebilecekleri anlamına geliyor.

Ne var ki, geleneksel gen mühendislik yöntemleri kök hücrelere ancak kısıtlı miktarda DNA eklenmesine olanak tanıyor. Bu yöntemlerden bir bölümü DNA’yı genoma gelişigüzel eklediğinden öteki önemli genlerin de zarar görmesine ve hatta kansere yol açabiliyor.

Devreye giriyor

Yapay kromozomlar işte bu noktada devreye giriyor. Bunlar büyük miktarlarda DNA, hatta çok sayıda geni de taşıyabiliyorlar. Gelgelelim, bunlar mevcut genoma kendi başlarına giremediklerinden hücrenin çekirdeğine yerleşerek genlerinin özgün genomun çevresinde etkili olmasını sağlıyorlar.

Kanada’daki Chromos Molecular Systems araştırmacıları laboratuvar ortamında üretilen hücrelere ek bir gen eklemek amacıyla daha önce yapay kromozomlardan yararlanmış ve bu genin hücrelerin farelere aktarılması durumunda işlevini yerine getirdiğini ortaya koymuşlardı. Oshimura ise şimdi gerçekte kök hücrelerindeki bir bozukluğu giderebildiğini gözler önüne seriyor.

Oshimura ekibi çalışmalarını ur gelişimini önleyen p53 adlı proteini üreten genin hasarlı olduğu yeni doğmuş farelerin erbezlerinden alınan kök hücreler üzerinde sürdürdü.

Farelere p53 geninin bir kopyasını içeren yapay bir kromozom eklenmesi kök hücrelerde söz konusu protein üretiminin yeniden başlatılmasına yol açtığı gibi, normalde p53 geni tarafından denetlenen bir başka geni de devinime geçirdi.

Yeni bir ufuk

Embriyon kök hücreleri gibi, Oshimura ekibinin incelediği kök hücreler de farklı türlerde hücrelere dönüşebiliyorlar. Elde edilen bulguları bir süre önce yapılan Amerikan Gen Terapi Derneği’nin toplantısında kamuya duyuran araştırmacılar yapay kromozomu içeren hücreler için de aynı durumun geçerli olduğuna dikkat çekiyorlar.

Aynı toplantı kapsamında Chromos şirketi araştırmacılarının da insandan alınan embriyonik kök hücrelere yapay kromozomlar yerleştirdikleri belirtilmekteydi.

Kendi şirketleri tarafından üretilen kromozomların oluşturuldukları hücre kültürlerinden çok daha kolay arıtılabildiklerini ve kök hücrelere çok daha verimli biçimde aktarılabildiklerini öne süren Chromos şirketi başkan yardımcısı Harry Lebedur her iki çalışmanın ortaklaşa olarak gen terapisinde yapay kromozomlardan yararlanılması yönünde yeni bir ufuk açtığına parmak basıyor.



alıntı

"içinde sakladınmı , o içinde saklandığın baharı demli bir çay tadında?Ben o uzak kentten ve o uzak zamanlardan sana çevirdim yolumu...Yorgun geleceğim..."=)