Birleşik Krallık

Tarihçe(1906-1999)

Büyük Britanya, 20. Yüzyıla dünyanın en büyük ticaret imparatorluğu ve en güçlü ekonomilerinden biri olarak girdi.



•1906 Reformcu Liberal hükümet işbaşında.

•1914 I. Dünya Savaşı başladı.

•1918 Ateşkes. Britanya'nın toplam kaybı 750.000 kişi.

•1921 Güney İrlanda imparatorluktan bağımsızlığını ilan etti.

•1926 Genel grev.

•1929 Dünya Ekonomik Bunalımı. Yaygın işsizlik.

•1931 Birleşik Krallık Altın Standardı uygulamasını terk etti ve Paund devalüasyona uğradı.

•1934 Almanya'da Hitler'in iktidara gelmesine tepki olarak silahlanma harcamaları arttırıldı.

•1936 Kral VIII. Henry, Bayan Simpson ile evlenebilmek için tahttan feragat etti.

•1937 Neville Chamberlain başbakan oldu.

•1938 Chamberlain, Südet meselesini görüşmek üzere Münih Konferansında Hitler'le konuştu ve onunla anlaşarak Almanya ile savaş tehlikesini ortadan kaldırdığını ilan etti.

•1939 Almanya Polonya'ya saldırdı. Birleşik Krallık kısa süre sonra Almanya'ya savaş ilan etti. II. Dünya Savaşı başladı.

•1940 Winston Churchill başbakan oldu. Britanya Hava Savaşı. Londra bombalandı ('The Blitz').

•1941 ABD, Müttefiklerin yanında savaşa katıldı.

•1942 Alman Afrika Ordusuna karşı El Alamein Zaferi kazanıldı.

•1944 6 Haziran'da (D Günü) Müttefikler Normandiya'ya çıkarak Avrupa'nın Alman işgalinden kurtarılmasına başladılar.

•1945 II. Dünya Savaşı sona erdi. Britanya bu savaşta 330.000 insan kaybetti. İşçi Partisi, sosyal refah platformu programıyla iktidara geldi.

•1946 Hükümet, İngiltere Merkez Bankası (Bank of England), demiryolları, kömür madenleri ve diğer bazı taşınmaz varlıkları millileştirdi. Eski kolonilerden çekilme başladı.

•1947 Hindistan bağımsızlığını kazandı.

•1948 Birleşik Krallık BM Güvenlik Konseyi kurucu üyesi. Ulusal Sağlık Servisi (National Health Service) kuruldu.

•1949 NATO kurucu üyeliği.

•1956 Süveyş Kanalı Krizi. İngilizler Kanal bölgesini işgal etti ama ABD tarafından geri çekilmeye zorlandılar.

•1957 ABD'nin ülke topraklarına nükleer füzeler yerleştirmesi kabul edildi.

•1960 EFTA kurucu üyeliği.

•1961 İngiltere'nin AB üyeliği için yaptığı başvuru, Fransa Cumhurbaşkanı De Gaulle tarafından reddedildi.

•1968 Kürtaj ve eşcinsellik yasallaştı.

•1969 İngiliz birlikleri Kuzey İrlanda'nın Ulster bölgesine girdi.

•1970 Edward Heath liderliğinde muhafazakar hükümet. Grevlerde 8.8 milyon iş günü kaybedildi.

•1973 İngiltere AB'ye girdi. Petrol Krizi. Enerji ve maden işçilerinin grevleri sonrasında sanayi sektöründe haftada üç gün çalışmaya geçildi.

•1974 Harold Wilson liderliğinde İşçi Partisi hükümeti, maden işçilerinin taleplerini kabul ederek greve son verdi. Yüksek enflasyon.

•1975 Margaret Thatcher, Muhafazakar Parti liderliğine seçildi. Referandumda AB üyeliği halkça onaylandı. İlk Kuzey Denizi petrol boru hattı çalışmaya başladı.

•1979 Muhafazakarların seçim zaferi.

•1980 ABD'ye ait seyir füzelerine (cruise füzeleri) karşı büyüyen protestolar. İşsizlik ve şehir isyanları başladı.

•1981 Muhafazakar hükümet özelleştirme programını başlattı.

•1982 İşsiz sayısı üç milyona ulaştı. Arjantin, Falkland Adalarını işgal etti. İngiliz görev gücü gönderildi ve adalar geri alındı.

•1983 Vergi indirimi politikaları. Muhafazakarlar seçimleri ikinci kez kazandı.

•1985 İngiliz-İrlanda Anlaşması ile Ulster sorununu çözme girişimi.

•1986 Finans sektöründe devlet kontrolünü azaltıcı düzensizleştirme (deregülasyon).

•1987 Muhafazakarların üçüncü seçim zaferi. Parlamentoda ilk siyah milletvekili.

•1990 Muhafazakar partide John Major liderliği Thatcher'dan devraldı. İngiltere, Körfez Savaşına katıldı.

•1992 Muhafazakarlar seçimleri yine kazandı.

•1994 John Smith'in ani ölümü sonrasında Tony Blair, İşçi Partisi lideri oldu.

•1995 İrlanda Cumhuriyet Ordusu (IRA) ve İngiltere'ye bağlılığı savunan (Loyalist) milisler karşılıklı ateşkes ilan etti.

•1996 IRA ateşkesi sona erdirdi. Parlamentoda istikrarsız bir Muhafazakar çoğunluk.

•1996 Dunblane adlı bir İskoç kasabasının ilkokulunda gerçekleşen katliam sonrasında silah kontrolüne yönelik kanunlar sertleştirildi.

•1996 Hayvanlarda görülen "Deli Dana" hastalığının insanlarda görülen Creutzfeldt-Jacob Sendromunun sebebi olabileceği anlaşılınca, AB bütün İngiliz dana eti ürünlerinin ithalini yasakladı.

•1996 Kuzey İrlanda'da bir anayasal reform forumunun seçimi ve Belfast'ta tüm tarafların katıldığı görüşmelere rağmen IRA, Manchester şehir merkezini bombaladı. Yıllardan beri yaşanan en çatışmalı Protestan Yürüyüşü (Orange March) sezonu.

•1997 Mayıs seçimlerinde İşçi Partisi büyük bir üstünlük sağlayarak on sekiz yıllık Muhafazakar iktidara son verdi.

•1997 Ağustos; Galler Prensesi Lady Diana, Paris'te bir araba kazasında öldü. Ölümünün ardından büyük kalabalıklar yas tutarken, medyanın ünlü kişileri sürekli takip etmesi uzun süre tartışıldı.

•1997 Eylülde İskoçya'da yapılan bir referandumla 1999 yılında seçilecek bir İskoç parlamentosunun oluşturulması kabul edildi.

•1999 İskoç Parlamentosu seçildi. İlk parlamentoda İşçi Partisi ve liberaller ağırlıkta, İskoç Ulusal Hareketi umduğu başarıyı yakalayamadı.